Shukrani Hubadilisha Maisha
Andiko la Biblia: Wakolosai 2:6-7
“6. Basi, kama mlivyompokea Kristo Yesu kuwa Bwana, endeleeni kuishi ndani yake, mkiwa na mizizi ndani yake na kujengwa ndani yake, mkiimarishwa katika imani kama mlivyofundishwa, na mkifurika shukrani.”
Kulingana na kalenda ya kanisa, kuna siku mbili za shukrani kwa mwaka: Sikukuu ya Mavuno na Siku ya Shukrani.
Sikukuu ya Mavuno ni sikukuu inayotokana na Agano la Kale, lakini Siku ya Shukrani si sikukuu inayotokana na Biblia; ilianzishwa na Wapuritani nchini Marekani. Sikukuu ya Mavuno huitwa pia Sikukuu ya Malimbuko, yaani “msimu wa kuvuna matunda ya kwanza yaliyoiva.” Kwa hiyo, ni wakati wa kumshukuru Mungu kwa kuvuna matunda ya kwanza yaliyoiva ya mazao ya mwaka, kama vile shayiri na ngano. Sikukuu ya Mavuno huashiria kumaliza nusu ya kwanza ya mwaka kwa shukrani na kuanza nusu ya pili kwa shukrani.
Ningependa kusema machache kuhusu shukrani, nikitumaini kwamba nyote mtakuwa waumini wanaoshukuru kwa mioyo yenu, kwa maneno yenu, kwa mali zenu na kwa miili yenu yote, na kwamba maisha yenu yote yatabadilika. 1. Unahitaji kujenga mzunguko wa shukrani. Siku hizi, sayansi ya ubongo imeendelea, na maarifa na data nyingi ambazo hapo awali hazikujulikana zinachapishwa. Miongoni mwao, kuna makala nyingi zinazothibitisha kitabibu jinsi mtazamo wa shukrani ulivyo muhimu kwa maisha ya mwanadamu.
Kwa mfano, serotonini na dopamini hujulikana kama homoni zinazoathiri hisia za binadamu na kudhibiti hali ya moyo. Serotonini huhusishwa na furaha ndogo ndogo tunazohisi katika maisha ya kila siku, ndiyo maana huitwa “homoni ya furaha.” Mtu anapokabiliwa na mfadhaiko na kwenda hospitalini, anaweza kuandikiwa dawa zinazoongeza kiwango cha serotonini. Mfadhaiko unapojitokeza, hatua mbalimbali zinaweza kusaidia, kama kupata mwanga wa jua wa kutosha. Lakini kukuza moyo wa shukrani wakati wa mfadhaiko kunaweza kuwa na athari inayofanana na dawa hizo. Inasemekana kuwa chuo kikuu kimoja nje ya nchi kilifanya jaribio lifuatalo: watu waliokuwa na mfadhaiko walikusanywa na kugawanywa katika makundi mawili.
Kundi moja liliombwa kuandika mambo waliyoshukuru, hata walipokuwa katika hali ngumu na yenye huzuni. Haikuhitaji kuwa jambo kubwa; hata jambo dogo au lililoonekana lisilo na maana lilitosha. Walihimizwa kuendelea kulitafakari na kuandika mambo waliyoshukuru. Kundi jingine liliombwa kuandika hali yao ya huzuni na magumu waliyokuwa wakipitia. Baada ya wiki chache, watafiti walichunguza kama kulikuwa na tofauti kati ya makundi hayo. Ingawa hali ilikuwa ya huzuni, kundi lililoandika mambo ya kushukuru lilipata nafuu ya huzuni, likalala vizuri zaidi na dalili za wasiwasi zikapungua. Kisha washiriki hao waliombwa kuendelea kuandika shukrani zao; miezi mitatu baadaye, uchunguzi wa ubongo wao ulionyesha mabadiliko mengi.
Majaribio ya aina hii yanapochochea ubongo mara kwa mara, mzunguko wa shukrani hupanuka na uwezo wa kushukuru huimarika; huku mizunguko ya chuki na malalamiko ikidhoofika. Ni mzunguko upi kati ya hiyo miwili ulioimarika una athari kubwa kwa furaha ya mtu. Biblia inasisitiza sana shukrani kwa sababu Mungu, aliyewaumba wanadamu, anajua wanachopaswa kufanya ili kuwa na furaha. Wakolosai 3:15 inasema: “Amani ya Kristo na itawale mioyoni mwenu, ambayo mliitiwa katika mwili mmoja; nanyi mshukuru.” Kuwa “mtu mwenye shukrani” ni jambo la kina zaidi kuliko kushukuru mara moja tu.
Kunamaanisha kupanua mzunguko wa shukrani katika ubongo, kukua katika tabia na kuishi maisha yaliyojaa shukrani kila wakati. Mungu anataka tuwe watu wenye shukrani. Kwa nini? Kwa kuwa Mungu ndiye aliyewaumba wanadamu na anajua jinsi wanavyoweza kuishi kwa furaha, tunapaswa kushukuru katika hali zote. Wengine husema, “Ningependa kushukuru, lakini sina jambo la kushukuru.” Kwa nini huwezi kushukuru? Je, ni kwa sababu huna chochote cha kushukuru, hata kama unataka? Andiko la leo linajibu swali hilo. Mstari wa 7 unasema: “Mkiwa na mizizi ndani yake na kujengwa juu yake, mkiimarishwa katika imani kama mlivyofundishwa, na kufurika shukrani.”
Ni nani anayeweza kushukuru? “Wale wanaosimama imara katika imani yao.” Hatuwezi kushukuru si kwa sababu hatuna jambo la kushukuru, bali kwa sababu tunakosa imani ya kushukuru. Kwa maneno mengine, mzunguko wa shukrani katika ubongo wetu umezuiwa. Je, unasimama imara katika imani yako? Kuna wazee, mashemasi, mashemasi wa kike na vijana wenye imani nzuri hapa. Unaithibitishaje imani yako?
“Nina mzunguko wa shukrani ulioimarika.” Hilo ndilo linaloithibitisha. Ni rahisi kwa Kanisa la Nairobi Manmin kuwa kanisa lenye joto la kiroho. Kanisa linapokusanya watu wenye mizunguko ya shukrani iliyoimarika, linakuwa kanisa lenye uamsho. Mtu anayeshukuru hata bila kuona sababu ya kushukuru ni mtu mwenye imani nzuri. Unamjua mtu mwingine mwenye imani nzuri? Mtu anayetabasamu hata kama hakuna jambo la kuchekesha ana imani nzuri. Mungu ambariki mtu huyo—na yuko hapa pia. Amkeni haraka, ninyi “wasiomwamini Mungu lakini mnaodhani imani ni nzuri,” ambao hamtabasamu kamwe. Ukishukuru hata kwa mambo madogo, ukishukuru kama mtoto na kufurahi bila sababu maalumu, mzunguko wa shukrani katika ubongo wako utaimarika na kupanuka, huku mizunguko ya chuki na malalamiko ikipungua.
Anguko la Adamu na Hawa linaweza kuelezwa kwa njia hii pia. Ni kweli kwamba walikula tunda la mti wa ujuzi wa mema na mabaya kwa sababu lilikuwa la kupendeza. Mwanzo 3:6 inasema: “Mwanamke alipoona ya kuwa tunda la mti huo ni zuri kwa chakula, la kupendeza macho, na la kutamanika kwa kupata hekima, akatwaa matunda, akala. Akampa na mumewe aliyekuwa pamoja naye, naye akala.” Lakini tunaweza kulitazama jambo hilo kwa namna nyingine. Mti wa ujuzi wa mema na mabaya haukuwa kitu pekee cha kupendeza macho na kizuri kwa chakula katikati ya bustani. Mwanzo 2:9 inasema: “BWANA Mungu akachipusha katika ardhi kila mti unaopendeza macho na ulio mzuri kwa chakula.”
Hapa Maandiko yanasema “kila mti”—miti ya kila aina. Si matunda ya mti wa ujuzi wa mema na mabaya pekee yaliyokuwa mazuri kwa chakula na ya kupendeza macho; kila kitu ambacho Mungu aliumba kilikuwa kizuri kwa chakula na kwa kutazamwa. Kwa hiyo si sahihi kusema Adamu na Hawa walikula tunda hilo kwa sababu tu lilikuwa tamu. Kwa kweli walikula kwa sababu hawakuwa na shukrani na walikuwa na tamaa. Kwa kuwa hawakuridhika, hawakuweza kushukuru; na kwa kuwa hawakuwa na shukrani, walipuuza Neno la Mungu. Cervantes, mwandishi wa riwaya wa Hispania, aliwahi kusema: “Dhambi kubwa zaidi ya wanadamu ni kutokuwa na shukrani. Jehanamu imejaa watu wasio na shukrani.” Methali moja ya Magharibi husema: “Furaha huingia kupitia mlango wa shukrani na hutoka kupitia mlango wa malalamiko.” Kila mtu huwa na furaha anapokuwa amefunga ndoa hivi karibuni. Kwa nini furaha hutoweka baadaye? Ikiwa unataka furaha katika familia yako, tafadhali funga mlango wa malalamiko.
Unapaswa kufanya nini ili kufunga mlango wa malalamiko? Fahamu kwamba kuamsha mzunguko wa shukrani katika ubongo wako hupunguza mizunguko ya malalamiko na chuki. Fikiria mfano wa Danieli katika Agano la Kale. Danieli 6:10 inasema: “Danieli aliposikia kwamba amri imetiwa sahihi, akaenda nyumbani kwake. Chumba chake cha juu kilikuwa na madirisha yaliyofunguka kuelekea Yerusalemu; akapiga magoti mara tatu kwa siku, akaomba na kumshukuru Mungu wake, kama alivyokuwa akifanya hapo awali.” Alifanya nini? Alimshukuru Mungu. Unaweza kushukuru kwa jambo gani maadui zako wa kisiasa wanapojaribu kukudanganya na kukuua? Je, ungekuwa na jambo la kushukuru mara tatu kwa siku? Danieli alikuwa amejenga mzunguko wa shukrani. Mungu alimtumia kuwa kiongozi katika siku hizo za giza. Ukitaka wana na binti zako wawe watu wakuu, wakuze mzunguko wao wa shukrani tangu utotoni. Jambo lifuatalo limetoka katika kitabu “Muujiza wa Shukrani Unaobadilisha Maisha Yangu.”
Mtoto mmoja mwenye asili ya Korea aliyeishi Boston, Marekani, akawa bingwa katika mashindano ya mijadala ya shule za upili nchini Marekani. Baada ya kushinda, alipata ufadhili kamili wa masomo kutoka katika vyuo vikuu vya Ivy League, kikiwemo Harvard na Yale. Mwandishi wa televisheni alipowauliza wazazi wake, “Mlimleaje mtoto wa ajabu namna hii? Siri yenu ni nini?” inasemekana walijibu: “Tulimwomba aandike mambo ya kushukuru. Hicho ndicho tulichomfundisha.” Tangu akiwa mdogo, alifundishwa kuandika mambo matano aliyoshukuru kila siku. Inasemekana kwamba hakuruhusiwa kulala mpaka amalize kuandika mambo hayo matano.
Tangu akiwa mdogo, mtoto huyo alizoea kupitia hatua tano kabla ya kulala. Aliporudi nyumbani kutoka shuleni, alifupisha mambo aliyoshukuru katika sentensi moja na kuyaandika kwenye daftari lake. Kwa hiyo, alijifunza kuandika kwa njia ya kawaida. Inasemekana kwamba katika mchakato huo alikuza uchunguzi, msamiati, mantiki, ufahamu, ubunifu, uchanganuzi na ustahimilivu. Natumaini watoto wetu pia watakuwa hivyo. Mzunguko wa shukrani katika ubongo hukua tangu utotoni; kwa hiyo hakuna kilichomzuia kushiriki katika mashindano ya mijadala. Inasemekana kwamba kwa sababu alikuwa na mantiki, uhuru na kujiamini, na moyo wake ulijaa shukrani, aliweza kushinda kwa urahisi matatizo aliyokabili. Ninapowatazama waumini wa kanisa, kuna wanaotabasamu na kuonyesha shukrani kwa urahisi. Watu hao hunibariki sana kutoka moyoni. Kwa nini unatabasamu sana na kushukuru kwa urahisi? Kwa sababu mzunguko wa shukrani katika ubongo wako umepanuka na kuimarika. Nimebarikiwa kwamba mafunzo ya kuimarisha mzunguko wa pamoja wa shukrani kanisani yanaanza leo.
Sasa, kuanzia tarehe 21 Julai, imetangazwa shindano la kupiga picha za upinde wa mvua na mawingu yenye umbo la moyo. Hujui ninavyoshukuru sana ninapoona upinde wa mvua na mawingu yenye umbo la moyo angani. Je, hakuna anayesema, “Kwa nini unashukuru sana kwa wingu hilo dogo?” Nabii Eliya aliona wingu kubwa kama kiganja cha mkono wake, kisha mvua kubwa ikanyesha. Ingekuwa baraka kubwa zaidi kama lingekuwa wingu lenye umbo la moyo badala ya wingu dogo kama kiganja.
2. Unahitaji kujizoeza kushukuru kwa wakati huu wa leo. Mhubiri 3:1–13 inatufundisha kuishi kwa shukrani katika wakati huu, ikisema, “Kila jambo lina majira yake, na kila kusudi chini ya mbingu lina wakati wake.” Maisha ni ubatili, lakini tunapaswa kuyaona kama zawadi kutoka kwa Mungu na kuyaishi kwa furaha. Mhubiri 3:12–13 inasema: “Najua ya kuwa hakuna jema kwao kuliko kufurahi na kutenda mema maishani mwao; tena kila mtu alaye na kunywa na kuona mema katika kazi yake yote, hiyo ndiyo zawadi ya Mungu.” Tuna jukumu muhimu la kutimiza maishani. Kuna mambo tunayopaswa kuyatatua katika maisha yetu yote. Ni mambo gani hayo?
Jukumu hilo ni kuthamini maisha ambayo Mungu ametupa kama zawadi na kuishi kwa furaha na shangwe. Mungu anataka tuwe na maisha yenye furaha na tutumie maisha yetu kwa utukufu Wake. Kama mchungaji mkuu wa Kanisa la Manmin jijini Nairobi, jukumu moja ninalopaswa kutimiza maishani ni kuwa na furaha ya kweli katika Bwana na kuhudumu kwa furaha kama mchungaji mkuu wa kanisa letu. Ili tuishi kwa furaha kama watu waliopokea zawadi nzuri, tunapaswa kuufurahia wakati huu kwa moyo wa shukrani. Kuna shairi linaloitwa “Furaha Ndogo” la mshairi maarufu wa Korea, Lee Hae-in. Niruhusuni nisome sehemu ya kwanza tu: “Ili mtu asafiri mbali, anapaswa kuzoea furaha ndogo. Ninapofumbua macho asubuhi, ninaimba wimbo mdogo wa furaha; ninapofumba macho usiku, ninaimba wimbo mdogo wa furaha.”
“Ninapoendelea kuimba, furaha ndogo hugeuka kuwa nuru kubwa inayoangaza maisha yangu.” Usipuuze wakati uliopo; yashikilie maisha halisi na uishi kwa uaminifu katika wakati huu. Mungu atayapanga maisha yako yaliyovurugika. Kama duara tata na lenye vurugu linavyoweza kuchorwa kwa uzuri kwa kutumia dira, ndivyo maisha yetu yanavyoweza kupangwa vizuri. Yatazame maisha yako kama zawadi kutoka kwa Mungu na uwe na shukrani. Shukrani ni nidhamu; shukuru katika kila jambo. Kuna kitabu kinachoitwa “Masharti ya Shukrani.” Kinasema: “Shukrani haiwezi kubadilisha mazingira, lakini hubadilisha mtazamo wa mtu.” Mchungaji mmoja wa Korea alihamia Marekani kuhudumu kama mchungaji. Katika kanisa lake kulikuwa na shemasi aliyeitwa Dada Wang, aliyejulikana kwa kuwafukuza wachungaji wakuu watatu.
Hata hivyo, baada ya Mchungaji Lee kuchukua madaraka, uhusiano huo uliharibika kwa sababu fulani. Haijalishi mchungaji alijaribu sana kupatana, Dada Wang hakukubali. Kwa mfano, mchungaji alipomnyooshea mkono ili wapeane salamu, alikataa mkono wake na kugeuka. Kwa mchungaji, hata kama waumini ni wengi, akijua kwamba hata mtu mmoja amemchukia, amemuumiza au amekataa wema wake, hushindwa kulala. Mchungaji Lee pia alihuzunika. Hakuweza kulala na aliota ndoto mbaya zilizomsonga. Baada ya kupitia kipindi hicho kigumu, alifadhaika sana hata akafikiria kuondoka kanisani. Mwishowe, wakati ukafika wa Dada Wang kumfukuza mchungaji wa nne.
Mchungaji alifunga na kuomba katika siku tatu za mwisho kabla ya kujiuzulu. Katika maombi yake, ilionekana kana kwamba Mungu alimwambia: “Kwa nini unamchukia mwenzako upande mmoja tu, nawe hujui kushukuru?” Mchungaji alidhani tatizo lilikuwa kwamba mwenzake alimchukia na kukataa wema wake. Lakini kupitia kufunga alitambua kwamba, kama vile sarafu ilivyo na pande mbili, yeye pia alikuwa na hisia hizo hizo dhidi ya shemasi huyo. Baada ya kufunga na kuomba, alifanya uamuzi mkubwa: akaanza kuandika mambo aliyomshukuru shemasi huyo ili kukumbuka nyakati nzuri walizopitia. Aliandika kwa saa tatu, lakini hakuweza kufikiria jambo jingine. Alikuwa akiandika kwa kujilazimisha, kwa hiyo maneno hayo hayakugusa moyo wake.
Alisema hata alifikiria kurarua karatasi hizo. Hata hivyo, aliamua kuandika mambo mia moja ya kushukuru, akaanza tena. Alijitahidi sana na akaandika karibu themanini, lakini hakuweza kupata mengine. Akiwa amefadhaika, alilala na kuamka tena na tena, akilalamika huku akiandika; hatimaye alimaliza kuandika mambo yote mia moja aliyoshukuru. Kulipokucha, tayari kulikuwa kumepambazuka. Kabla Dada Wang hajabadilika, Mchungaji Lee mwenyewe alianza kubadilika. Alipokuwa akiandika kwa makini, ingawa mwanzoni alijilazimisha, wazo likamjia: “Huyo shemasi naye ana sifa nyingi nzuri. Kwa nini nilimchukia sana?”
“Je, nilitazama mabaya tu badala ya kuona mazuri?” Kisha akapata ufahamu muhimu: alitambua kwamba alikuwa amevaa miwani ya chuki alipomtazama shemasi huyo. Katika mahusiano yetu, mtu anapotuambia jambo lisilopendeza au jambo lisilotufurahisha linapotokea, uhusiano unaweza kuvunjika; bila kutambua, tunaanza kumtazama mtu huyo kupitia miwani ya chuki. Ukiangalia kupitia miwani nyekundu, kila kitu huonekana chekundu hata kama ni cheupe. Tukishaivaa miwani ya chuki, tunachukia kila kitu anachofanya mtu huyo. Lakini Mchungaji Lee alimwogopa shemasi huyo na hakuwa na ujasiri wa kumkabidhi barua mia za shukrani alizoandika usiku kucha. Asubuhi na mapema, alipokuwa bado amelala, aliiweka barua hiyo katika sanduku la posta nyumbani kwa shemasi huyo, kisha akakimbia kurudi nyumbani. Kwa kawaida mtu angeweza kupiga simu kusema, “Mchungaji, nimepokea barua yako.” Hata hivyo, siku tatu zilipita bila kusikia lolote.
Mchungaji akaanza kuogopa: “Je, barua yangu ya shukrani imemkasirisha shemasi zaidi?” Jumapili ilipofika, shemasi alikuja kanisani. Walipotazamana, alionekana tofauti kabisa; akamkimbilia mchungaji huku mikono yake ikiwa juu na kusema: “Je, mchungaji ni binadamu? Nilimtendea mchungaji vibaya ili afukuzwe, lakini yeye ameandika kwamba ana mambo mia ya kunishukuru. Niliposoma barua hiyo, nililia sana hivi kwamba karibu nipate ajali nilipokuwa nikiendesha gari.” Barua hizo mia za shukrani zilisababisha upatanisho wa ajabu kati yao. Kupitia tukio hilo mchungaji alitambua umuhimu wa shukrani. Aliporudi Korea, alitembelea makanisa mbalimbali, akaanzisha “Harakati ya Shukrani 100,” na Mungu akamtumia. 1 Timotheo 4:4–5 inasema: “Hakuna kitu cha kukataliwa, ikiwa kinapokewa kwa shukrani.” Maneno haya yanahusu maisha yetu moja kwa moja: tukipokea jambo kwa shukrani, hakuna cha kutupilia mbali.
Miwani ya chuki inapofunika macho yetu, mambo huwa magumu. Tunajifunza kwamba mahusiano yanahitaji mazoezi: kuivua miwani ya chuki na kuyakabili mambo kwa shukrani, utakatifu, Mungu, Neno Lake na maombi. Tunahitaji mazoezi hayo ili kupokea kwa shukrani maumivu na mateso yote yanayotukuta kila siku. Zaburi 34:1–3 inasema: “Nitamhimidi BWANA kila wakati; sifa zake zitakuwa kinywani mwangu daima. Nafsi yangu itajisifu katika BWANA; wanyenyekevu watasikia na kufurahi. Mtukuzeni BWANA pamoja nami, na tuliadhimishe jina lake pamoja.” Maana yake inaonekana wazi tunapoisoma.
Hata hivyo, Zaburi ya 34 ni shairi aliloandika Daudi baada ya kujifanya mwendawazimu mbele ya Mfalme Abimeleki na kufukuzwa. Mfalme Sauli, mtu mwenye mamlaka zaidi nchini, alitishia kumwinda Daudi kila mahali na kumuua kwa sababu hakuweza kumkamata. Daudi alikimbia huku na huko; alipokosa mahali pa kukimbilia, alitorokea katika nchi ya adui na akaponea chupuchupu kwa kujifanya mwendawazimu na kutokwa na mate. Kiburi chake kilivunjika kabisa. Ni jambo la ajabu kwamba katika hali hiyo aliandika shairi lililojaa shukrani na sifa huku akijaribu kuokoa maisha yake mbele ya adui. Jibu linapatikana katika mstari wa kwanza: aliamua, “Nitamhimidi BWANA.” Aliamua kumshukuru na kumsifu Mungu katika kila hali.
Hivyo, hata katika hali ya aibu na fedheha, shukrani zilitoka moyoni mwa Daudi. Zaburi 44:8 inasema: “Katika Mungu tutajisifu mchana kutwa, na tutalishukuru jina lako milele.” Kama Daudi, amua kuwa na shukrani daima, katika hali yoyote. Hata hivyo, shukrani isiwe uamuzi wa mara moja tu; ifanye kuwa mazoea. Tafsiri ya Eugene Peterson inasema: “Furahini daima, ombeni bila kukoma, na shukuruni katika hali zote.” Haya ndiyo maisha ambayo Mungu anataka tuishi ndani ya Kristo Yesu. Shukrani si mojawapo tu ya maadili mengi ya Kikristo; ndiyo namna ya maisha ambayo Mungu anataka tuwe nayo. Kwa sababu ya asili yetu ya dhambi, tuna sababu nyingi za kulalamika na kutoridhika, na manung’uniko hutoka kwa urahisi bila hata kufikiri.
Hayo si maisha ambayo Mungu anataka Wakristo waishi. Ikiwa mimi ni Mkristo wa kweli, ninapaswa kujenga mzunguko wa shukrani uliozoeleka. Katika Kigiriki, vitenzi vya 1 Wathesalonike 5:16–18 viko katika wakati unaoonyesha mwendelezo: shukrani si jambo la mara moja, bali ni la daima. Kula kila siku hakumaanishi kuwa hutahitaji kula leo kwa sababu ulikula jana; unapaswa kula kila siku. Vivyo hivyo, tunapumua mara nyingi kila dakika. Kama tusipokula au kupumua mwili wetu hudhoofika, ndivyo tunavyopaswa kushukuru daima. Vitenzi hivi viko katika wingi kwa sababu shukrani si wajibu wa mtu binafsi tu, bali ni wajibu wa pamoja wa Kikristo. Si maagizo kwa mtu mmoja mmoja pekee, bali ni kwa jumuiya nzima ya waumini. Shukrani si kwa wachache wenye imani nzuri tu; kanisa lote linapaswa kushukuru. Ndiyo maana Paulo aliagiza barua isomwe kwa ndugu wote.
1 Wathesalonike 5:27 husema: “Nawaapisha kwa Bwana kwamba barua hii isomwe kwa ndugu wote.” Basi waumini wapendwa, na nyote muishi maisha ya shukrani: waumini wa kanisa kuu, makanisa ya mahali na makanisa ya mtandaoni. 3. Jengeni misuli ya akili iitwayo shukrani. Neno “ustahimilivu” humaanisha nguvu ya akili inayotuwezesha kusimama na kuruka juu zaidi tunapokumbana na shida, majaribu au kushindwa, badala ya kukata tamaa. Maisha yetu huwa na majaribu madogo na makubwa; ni mfululizo wa kuyashinda.
Kuna majaribu makubwa kama magonjwa, ajali, talaka, kufilisika, kifo cha mtu wa familia au tishio la vita. Pia tunakutana na matatizo madogo kama makosa na kukasirika. Wengine huanguka wanapokumbana na shida na hawawezi kuinuka tena; wengine huinuka haraka kama mwanasesere wa kuchezea anayejiinua kila akiangushwa. Ukianguka, inuka tena. Wewe uko upande upi? Ustahimilivu mkubwa huonyesha misuli ya akili iliyoimarika. Mazoezi hujenga misuli ya mwili, lakini misuli ya akili pia inaweza kuimarishwa. Wengine husema walizaliwa wakiwa dhaifu, lakini asili ya dhambi ndiyo inayotufanya tuwe na hofu, wasiwasi na mashaka.
Watu wengi huzaliwa na moyo dhaifu; muhimu ni jinsi tunavyokuza misuli ya akili. Maisha ya imani na ya kanisani huimarisha misuli hiyo. Mazoezi hujenga misuli ya mwili; ibada za Jumapili na Jumatano na mikutano ya maombi ya usiku ya Danieli hujenga misuli ya moyo. Nilipokuwa mwanafunzi na kijana nilikuwa dhaifu moyoni: sikuweza kujieleza vizuri, nilivunjika moyo kwa mambo madogo na kukasirika au kuumia mtu aliponikosoa. Sasa mambo mengi hayaniumi. Nikisikia shambulio la kibinafsi, hufikiri kidogo na kurejea katika utulivu. Sijisumbui sana; nina ustahimilivu. Wengine hushindwa kulala wanapokosolewa au kutendewa isivyo haki, lakini mimi humwachia Mungu na kulala vizuri. Mungu ameimarisha misuli ya moyo wangu. Katika Matendo ya Mitume tunasoma kuhusu mtu mwenye ustahimilivu mkubwa sana.
Mtu huyo ni mtume Paulo. Matendo 14:19 husema Wayahudi kutoka Antiokia na Ikonio waliwachochea watu, wakampiga Paulo kwa mawe na kumburuta nje ya mji wakidhani amekufa. Lakini Matendo 14:20–21 husema wanafunzi walipokuwa wamemzunguka, alisimama na kuingia tena mjini. Kesho yake akaenda Derbe pamoja na Barnaba, wakahubiri na kupata wanafunzi wengi, kisha wakarudi Listra, Ikonio na Antiokia. Mtu wa kawaida akipigwa kwa mawe mpaka kufa angekuwa amejeruhiwa na kuvunjika mifupa; hata akipona, angehitaji kupumzika na kutibiwa kwa miezi mingi.
Lakini Paulo alisimama mara moja, akarudi mjini, akahubiri na kuwafanya wengi wanafunzi. Alikuwa na ustahimilivu na nguvu za moyo zisizo za kawaida. Tunawezaje kuimarisha misuli yetu ya akili na kuwa wastahimilivu? Profesa Daniel Kahneman, mwanasaikolojia na mshindi wa Tuzo ya Nobel ya uchumi, alichangia sana utafiti katika eneo hili. Alisema ndani ya mwanadamu kuna nafsi mbili: “nafsi inayopitia tukio” na “nafsi inayokumbuka.” Ya kwanza huhisi hali tunayopitia sasa; ya pili hutafsiri na kuipa maana hali tuliyopitia. Mtu mwenye ustahimilivu anapokumbana na shida huipa maana chanya na kuigeuza kuwa fursa. Maisha hayaendi daima tunavyotaka, na matatizo mapya hujitokeza kila wakati.
Wakati huo, badala ya kuvunjika moyo, tumia tatizo kama nafasi ya kukua. Watu wastahimilivu hutumia “nafsi inayokumbuka” kuipa maana nzuri hali waliyopitia. Hutumia watu na rasilimali walizonazo kulitazama tatizo upya na kupata suluhisho bora. Zaburi 23 inaonyesha jinsi kumbukumbu za Daudi zilivyokuwa na mtazamo chanya. Zaburi hii inatokana na uzoefu wake akiwa mchungaji kijana. Kazi ya uchungaji haikuwa ya hadhi kubwa; alikuwa mdogo kati ya ndugu saba wakubwa na alilazimika kuchunga kondoo peke yake kwa shida. Kwa mtazamo huu, utoto wake haukuwa rahisi; huenda ulikuwa wa upweke, kuchosha, huzuni na shida.
Hayo ndiyo aliyohisi na kupitia Daudi akiwa mvulana. Lakini “nafsi yake inayokumbuka” iliupa uzoefu huo maana chanya, kama inavyoonekana katika Zaburi 23:1–6: “BWANA ndiye mchungaji wangu, sitapungukiwa na kitu. Hunilaza katika malisho ya majani mabichi; huniongoza kando ya maji ya utulivu. Huiburudisha nafsi yangu; huniongoza katika njia za haki kwa ajili ya jina lake. Naam, nijapopita kati ya bonde la uvuli wa mauti, sitaogopa mabaya, kwa maana Wewe upo pamoja nami; gongo lako na fimbo yako vyanifariji. Waandaa meza mbele yangu machoni pa watesi wangu; umenipaka mafuta kichwani, kikombe changu kinafurika. Hakika wema na fadhili zitanifuata siku zote za maisha yangu; nami nitakaa nyumbani mwa BWANA milele.” Baada ya kuhitimu chuo nikiwa na miaka ya ishirini, niliugua sana na kushindwa kuendelea na maisha kama kawaida. Hivyo ndivyo “nafsi iliyopitia tukio” ilivyohisi. Ningekuwa na mtazamo mbaya wa kumbukumbu, ningesema kuugua nikiwa kijana kulikuwa hasara, aibu na mkosi mkubwa. Lakini Mungu alinikuta katika ugonjwa wangu, akaniponya na kunipa utume wa kuwa mchungaji.
Ninaweza kusema hilo lilikuwa baraka na furaha kwangu. “Nafsi inayokumbuka” inapoyatafsiri vyema yaliyotupata, misuli ya moyo huimarika na ustahimilivu huongezeka. Wewe unaishi na mtazamo gani wa kumbukumbu? Unakumbukaje maumivu na mateso uliyopitia? Shukrani husaidia sana “nafsi inayokumbuka” kuyaelewa vizuri yaliyopitiwa na “nafsi inayohisi.” Unaweza kusema: “Ilikuwa ngumu wakati huo, lakini ninashukuru. Kwa sababu yake nilikutana na Mungu, imani yangu ikakua na ninaendelea kutakaswa.”
“Sasa ninaona jinsi upendo wa Bwana ulivyo mkuu kwangu na ninaishi kila siku kwa nguvu ya upendo wake.” Ukisema, “Ninashukuru kwamba ulinitakasa kupitia majaribu na maumivu; ingawa nilikuwa nikiyumba na kuanguka, sasa umenifanya mwumini ambaye hatikiswi upande huu wala ule,” basi misuli ya moyo wako imeimarika. Ninaomba shukrani iongeze ustahimilivu wako na kuimarisha moyo wako. Zaburi 50:23 husema: “Atuleaye dhabihu ya shukrani ndiye anayenitukuza.” Hitimisho: Ua la waridi lilimlalamikia Muumba wake: “Mungu, kwa nini umenipa miiba na kunifanya niteseke?” Mungu akajibu: “Sikukupa miiba; nilikupa wewe uliyekuwa mwiba maua ya waridi.” Kuna msemo usemao, “Maisha ni tafsiri.” Wengine wakitazama miiba husema: “Mungu, kwa nini umenipa miiba na kunifanya niishi maisha magumu?”
Watu wanaweza kuishi maisha ya huzuni namna hiyo. Mimi husema: “Mungu, nakushukuru kwa kunipenda mimi niliyekuwa kama mwiba, kwa kuniponya, kunipa neema ya kuhubiri Neno na kuniongoza kama waridi mpaka niwe mchungaji mkuu wa Kanisa la Nairobi Manmin.” Nilipoangalia waridi badala ya miiba, nilishukuru, nikatabasamu na maisha yangu yakajaa furaha.
Ndugu wapendwa katika Kristo, kama Wafilipi 4:6 inavyosema: “Msijisumbue kwa neno lolote; bali katika kila neno kwa kusali na kuomba, pamoja na kushukuru, haja zenu na zijulikane na Mungu.” Basi msihangaike; kuweni watu wa shukrani. Ninaomba katika jina la Bwana mupanue mzunguko wenu wa shukrani, mshukuru kwa wakati huu wa leo, muimarishe misuli ya mioyo yenu na kuongeza ustahimilivu ili mshinde kwa urahisi majaribu na shida zote. — MWISHO —
