Unga Kidogo na Mafuta Machache
Andiko la Biblia: 1 Wafalme 17:8–14
“Neno la Bwana likamjia, kusema, Ondoka, uende Sarepta iliyo ya Sidoni, ukae huko; nimeamuru mwanamke mjane huko akulishe. Basi akaondoka akaenda Sarepta. Alipofika lango la mji, kumbe, mwanamke mjane yupo huko akiokota kuni. Akamwita, akasema, Tafadhali uniletee maji kidogo kwenye chombo ninywe. Alipokuwa akienda kuyachukua, akamwita, akasema, Tafadhali uniletee na kipande cha mkate mkononi mwako. Akasema, Kama Bwana, Mungu wako, aishivyo, sina mkate, nina unga konzi tu katika chungu na mafuta kidogo katika mtungi; nami naokota kuni chache niende nikajiandalie mimi na mwanangu tule, kisha tufe. Eliya akamwambia, Usiogope; nenda ukafanye kama ulivyosema; lakini unitengenezee kwanza mkate mdogo uniletee, kisha ujifanyie wewe na mwanao. Maana Bwana, Mungu wa Israeli, asema hivi: Chungu cha unga hakitapunguka, wala mtungi wa mafuta hautaisha, hata siku ile Bwana atakapoleta mvua juu ya nchi.”
Ndugu wapendwa, siku hizi watu wamekosa upendo na huruma. Ingawa wana mali nyingi, wamechoka na kudhoofika moyoni. Zamani, watu maskini walishiriki chakula na majirani; hata walipokuwa wakitetemeka kwa baridi, waliwapa wengine makaa yao. Hawakuwa na ua mrefu wala hawakuogopa kuacha milango wazi. Wazee wengi hukumbuka siku hizo na kusema kwamba walikuwa na furaha zaidi. Siku hizi watu wana shughuli nyingi na hawajali mambo ya wengine. Hata hawajui majirani zao wala hali zao. Mtu anapoibiwa barabarani, wengi hugeuza macho kwa hofu ya kudhurika wakijaribu kumsaidia. Vipi kuhusu uhusiano kati ya ndugu?
Ingawa wamezaliwa na wazazi wale wale, mara nyingi hawataki kujitolea kwa ajili ya wenzao, na uhusiano wao huvunjika kwa sababu ya fedha. Ni watu wachache wanaoweza kuhatarisha maisha yao ili kumwokoa ndugu katika dharura. Hata zamani matendo hayo ya kujitoa hayakuwa ya kawaida, ingawa yalionekana kwa watu wema waliofundishwa wajibu ulio sawa. Siku hizi hata wazazi na watoto mara nyingi hawako tayari kujitoa kwa ajili ya wenzao. Mzazi anapohatarisha maisha yake kumwokoa mtoto, habari hiyo huwa kubwa kwenye televisheni na magazeti. Basi watoto wa Mungu waliofundishwa Neno la kweli wanapaswa kuishi vipi? Sisi tuliofundishwa wema tunapaswa kutambua wazi zaidi mapenzi mema ya Mungu kwa kizazi hiki. Niwasimulie kisa.
Mwanafunzi maskini wa chuo kikuu alikuwa akiendesha gari milimani gari lake lilipoharibika. Kwa kuwa hakujua mambo ya magari, alingoja msaada. Gari moja lilipita bila kujali ishara yake. Gari jingine liliposimama, dereva akamuuliza anakwenda wapi. Aliposikia kwamba safari ilikuwa ndefu, akavua shati na kukagua gari. Baada ya karibu dakika 30 injini ikawaka. Dereva akamwambia kituo cha mafuta kilikuwa umbali wa dakika 30 na angeweza kutengeneza gari huko. Mwanafunzi alimshukuru sana na kuondoka kwa uangalifu. Kwa mshangao wake, dereva naye akaondoka lakini akamfuata hadi alipofika salama kituoni. Mwanafunzi alipomuuliza jina na anwani yake kwa shukrani, akajibu, “Mimi ni Mkristo ninayemwamini Mungu. Nimetenda tu nilichopaswa kutenda.” Ndugu wapendwa, ingawa kisa hiki si cha mtu kuhatarisha maisha yake, kinatufundisha moyo tunaopaswa kuwa nao hata katika mambo madogo.
Tukikuza moyo huo mwema, tunaweza kufanya matendo makuu zaidi ya wema kama mjane wa Sarepta katika andiko la leo. Hakufanya tendo jema tu, bali alimlisha Eliya, mtu wa Mungu. Hivyo akapokea baraka kubwa; jambo hili linaonyesha jinsi tunavyobarikiwa tunapomtumikia Mungu na watu wake. Tukijenga moyo wa kujitoa na kutenda mema mbele za Mungu na wanadamu, tutatimiza mapenzi mema, yanayokubalika na makamilifu ya Mungu. Ninaomba ujumbe huu uwasaidie kuelewa jambo hili na jinsi ya kupokea baraka za Mungu, ili muonyeshe mioyo na matendo mema yanayostahili baraka zake. Andiko la leo linaonyesha mjane wa Sarepta akimhudumia nabii Eliya.
Ili kuelewa vizuri kisa hiki, tuangalie historia yake. Ahabu na mkewe Yezebeli waliabudu miungu ya mataifa na kumwacha Mungu. Watu nao wakaabudu sanamu na kutenda dhambi za kila aina. Uovu wa Ahabu ulikuwa mkubwa sana; Biblia inasema alifanya maovu mbele za Bwana kuliko wafalme wote waliomtangulia. Kwa hiyo Mungu akaamua kuizuia mvua nchini Israeli kwa miaka mingi, naye nabii wake Eliya akatabiri hilo mbele ya Ahabu. Mungu alitaka Waisraeli wajue kwamba Baali, aliyeonwa kuwa mungu wa neema na mvua, alikuwa sanamu isiyo na nguvu. Lakini Ahabu hakutubu wala kuziacha njia zake.
Badala yake alimchukia Eliya kwa kutangaza unabii huo na akataka kumuua. Mungu akamwambia Eliya ajifiche karibu na kijito cha Kerithi, akatuma kunguru wamletee mkate na nyama mchana na usiku, na akampa kijito cha kunywa. Hakuna lisilowezekana kwa Mungu; alimlisha na kumlinda mtumishi wake hata kupitia ndege wadogo. Ukame ulipozidi na kijito kikakauka, Mungu akamwamuru Eliya: “Ondoka, uende Sarepta iliyo ya Sidoni, ukae huko; nimeamuru mwanamke mjane huko akulishe.” Sidoni ilikuwa nchi ya mataifa chini ya Ethbaali, baba ya Malkia Yezebeli. Kwenda huko kulifanana na kuingia katikati ya simba. Hata hivyo, Eliya alitii. Kisha mambo yaliyosimuliwa katika andiko la leo yakatokea.
Eliya alikuwa mtu wa namna gani hata Mungu akamwongoza kila hatua kulingana na mapenzi yake? Alikuwa chombo kilichoandaliwa kwa utukufu wa Mungu na mtumishi aliyependwa na kukubaliwa sana kiasi cha kupandishwa hai mbinguni bila kufa. Kabla hatujachunguza maisha yake zaidi, tutazame kwa ufupi tukio lililotokea baadaye: Mungu alimpeleka tena mbele ya Ahabu, na ndipo jibu maarufu la moto lilipotokea kwenye Mlima Karmeli. Eliya aliwakusanya manabii wa Baali na Ashera, miungu waliyoabudu Waisraeli, ili kuthibitisha ni nani aliye Mungu wa kweli. Waliweka sadaka juu ya madhabahu na kusali; yule ambaye angetuma moto kutoka mbinguni ndiye angekuwa Mungu wa kweli. Kwanza, manabii 450 wa Baali wakamsihi mungu wao kwa bidii.
Je, jibu lilikuja? La hasha! Lazima walionekana wapumbavu walipokuwa wakimwomba sanamu isiyoweza kusikia, kuona wala kuzungumza. Eliya aliwadhihaki, akisema katika 1 Wafalme 18:27, “Pigeni kelele kwa sauti kuu, maana yeye ni mungu; labda anawaza, au ameshughulika, au yuko safarini; huenda amelala, hana budi kuamshwa.” Manabii wa Baali wakaendelea kumwomba moto, hata wakajikata kwa panga na mikuki na kujimwaga damu. Zamu ya Eliya ilipofika, akaomba: “Ee Bwana, Mungu wa Ibrahimu na Isaka na Israeli, leo na ijulikane ya kuwa wewe ndiwe Mungu katika Israeli, nami ni mtumishi wako, na ya kuwa nimefanya mambo haya yote kwa neno lako. Unisikie, Ee Bwana, unisikie, ili watu hawa wajue ya kuwa wewe, Bwana, ndiwe Mungu, na ya kuwa moyo wao umeugeuza tena.”
Alipomaliza kuomba, moto ukashuka kutoka mbinguni ukateketeza sadaka, kuni, mawe na mavumbi, ukalamba maji yaliyokuwa ndani ya mfereji. Watu wote walipoona hayo wakasema, “Bwana ndiye Mungu!” Ndugu wapendwa, je, ninyi pia mnaweza kumshuhudia Mungu aliye hai kwa ujasiri hivyo? Kama moto usingejibu, Eliya angekuwa hatarini kwa kuwa alikuwa akiwakabili maadui peke yake. Lakini alimwamini Mungu aliye hai na mwenye nguvu, hivyo alizungumza kwa ujasiri kuhusu uwezo wa Mungu na kuwadhihaki manabii wa Baali. Mungu akamjibu kwa moto, na watu wote wakaona nguvu zake.
Katika kanisa hili Mungu ameonyesha nguvu zake mara nyingi kwa kutubadilisha, kutuponya na kutubariki katika biashara na sehemu za kazi. Wengi waliokuwa na matatizo ya kifamilia au ya biashara, waliokata tamaa au kuugua, wameona matatizo yao yakitatuliwa. Wanamshuhudia Mungu kwa uthabiti, kama Eliya alivyoshuhudia Mungu aliye hai na nguvu zake kupitia moto wa Karmeli. Kwa tukio hilo Eliya aliwaonyesha wote kwamba Bwana Mungu pekee ndiye Mungu wa kweli.
Mungu alimpa Eliya chakula kupitia kunguru na kumtumia mjane wa andiko la leo amlishe kwa sababu Eliya angekuwa chombo cha thamani kwa utukufu wake. Tukirudi kwenye andiko, Eliya alifika Sidoni kwa amri ya Mungu na kukutana na mjane aliyekuwa ameandaliwa. Akamwomba, “Tafadhali uniletee maji kidogo kwenye chombo ninywe.” Ingawa alikuwa mgeni ambaye hakumjua, hakumkatalia, bali akaenda kuchota maji. Kisha Eliya akamwomba tena, “Tafadhali uniletee na kipande cha mkate mkononi mwako.” Kwa sababu ya ukame wa muda mrefu, kupata maji kulikuwa kugumu sana; sasa nabii alikuwa akiomba pia mkate.
Kwa kweli, tunaweza kusema kwamba aliomba mengi. Hata hivyo, mjane hakukasirika wala kukerwa; alisikitika kwamba hangeweza kumsaidia na akaeleza hali yake. 1 Wafalme 17:12 inasema, “Kama Bwana, Mungu wako, aishivyo, sina mkate, nina unga konzi tu katika chungu na mafuta kidogo katika mtungi; nami naokota kuni chache niende nikajiandalie mimi na mwanangu tule, kisha tufe.” Kama angesema hivyo kwako, angemwonekanaje maskini na mwenye kusikitisha! Ungewezaje kumuomba chakula chake cha mwisho? Eliya akamwambia, “Usiogope; nenda ukafanye kama ulivyosema.” Akaendelea kusema kwamba chungu cha unga na mtungi wa mafuta havitaisha mpaka Bwana alete mvua nchini.
Ukame ulikuwa mkali kiasi kwamba watu wasingeweza kununua chakula hata kwa dhahabu nyingi. Eliya aliomba chakula cha mwisho ambacho mjane angekula kabla ya kufa. Haikuwa rahisi kwa mtu mwenye akili ya kawaida kutii. Kama angefikiri, “Kama kweli ana nguvu hizo, kwa nini amuombe chakula mjane maskini kama mimi?” asingetii. Lakini alitii bila kutoa sababu wala visingizio. Moyo wake mwema ulionekana katika tendo lililokubalika kwa Mungu. Ndiyo maana Mungu alimchagua mjane huyu maskini kati ya watu wengi amlishe Eliya na kumbariki. Mungu alijua moyo wake mwema na kwamba angetii nabii akimwomba chakula, akiahidi baraka zake.
Ndiyo sababu Mungu alimwongoza Eliya kwenda huko na kumfanya mjane amlishe. Kwa njia hiyo alimfungulia pia mjane mwema njia ya baraka. Mambo hayo yalitokea kwa majaliwa ya Mungu, si kwa bahati. Baraka aliyopokea imeandikwa katika 1 Wafalme 17:15–16: “Basi akaenda, akafanya kama alivyosema Eliya; naye akala yeye na Eliya na nyumba yake siku nyingi. Chungu cha unga hakikupunguka, wala mtungi wa mafuta haukuisha, sawasawa na neno la Bwana alilolinena kwa mkono wa Eliya.” Basi mjane aliwezaje kuonyesha wema na utii mkubwa hivyo? Moyo wake ulikuwa umejaa wema.
Kwa kuwa alikuwa mtu aliyewasaidia wengine na kutenda mema daima, aliweza kufanya hivyo hata katika hali ngumu sana. Mathayo 12:35 inasema, “Mtu mwema katika hazina njema hutoa mema; na mtu mwovu katika hazina ovu hutoa mabaya.” Moyo wake ulikuwa mwema kiasi kwamba angefanya hivyo hata kama mgeni angekuwa mtu mwingine, si Eliya, mtu wa Mungu. Kwa kuwa aliyemhudumia alikuwa Eliya, mtu wa Mungu, tendo hilo liliongeza baraka zake. Baadaye Eliya alimfufua hata mwanawe aliyekuwa amekufa. Kama mjane angekuwa na ubinafsi au tamaa hata kidogo, asingetii neno la Eliya. Lakini kwa kuwa alikuwa tayari kushiriki na kutoa alichokuwa nacho, aliweza kutii.
Huu ndio moyo mwema ambao Mungu anataka tuwe nao, na ndio mapenzi yake mema. Mungu angemwacha mjane huyo bila kumbariki? Angeweza kumlisha Eliya kwa njia nyingine, lakini alitaka kumbariki mjane huyu, kwa hiyo akamtuma Eliya ambaye angemwelekeza kwake. Ndivyo ilivyo hata leo. Ukiwa na moyo kama wa mjane, Mungu hakika atakutendea kazi na kukubariki kupitia watu au njia nyingine. Lakini ukitoa huku ukihesabu utakachopokea baadaye, huo si wema anaoutaka Mungu. Wala si mapenzi yake kutoa tu kwa watu unaowapenda au unaochagua kuwapa. Yesu alisema katika Mathayo 5:40–42, “Mtu akitaka kukushitaki na kuitwaa kanzu yako, mwachie na joho lako. Na mtu akikulazimisha mwendo wa maili moja, nenda naye mbili. Akuombaye mpe, naye atakaye kukopa kwako usimpe kisogo.”
Katika mstari wa 44 alisema, “Lakini mimi nawaambia, Wapendeni adui zenu, waombeeni wanaowaudhi.” Mstari wa 48 unasema, “Basi ninyi mtakuwa wakamilifu, kama Baba yenu wa mbinguni alivyo mkamilifu.” Hayo ndiyo mapenzi mema ya Mungu kwetu. Tukipata wema huo, tutaweza kuwapa wengine na Mungu chochote tutakachoombwa. 1 Yohana 3:16–18 inasema, “Katika hili tumelifahamu pendo, kwa kuwa yeye aliutoa uhai wake kwa ajili yetu; imetupasa na sisi kuutoa uhai wetu kwa ajili ya hao ndugu. Lakini mtu akiwa na riziki ya dunia, kisha akamwona ndugu yake ni mhitaji, akamzuilia huruma zake, je! Upendo wa Mungu wakaaje ndani yake? Watoto wadogo, tusipende kwa neno, wala kwa ulimi, bali kwa tendo na kweli.” Ndugu zetu wanapoteseka kifedha, hatupaswi kupuuza mahitaji yao.
Kumwona ndugu mhitaji na kumfungia moyo ni hali ambapo Roho Mtakatifu anamhimiza mtu afanye jambo fulani lakini yeye halitii kwa sababu ya hali anayoiona au sababu nyingine. Mjane alikuwa na moyo mwema, lakini kama asingetii kwa matendo, asingepokea baraka hizo. Vivyo hivyo, tunaweza kupokea baraka tele tunapotii sauti na mwongozo wa Roho Mtakatifu aliye mioyoni mwetu. Kwa masikitiko, watu wengi wanaosema wanamwamini Mungu hushindwa kuonyesha imani yao katika hali ngumu na kufuata msukumo wa mioyo yao, kwa hiyo hawapati majibu ya Mungu.
Mungu anapowahimiza wafunge, waweke nadhiri za maombi, watoe sadaka na kadhalika, mawazo ya kimwili huwazuia kutii, hivyo hawabarikiwi. Lakini tukigeuka kuwa watoto wema wanaompendeza Mungu, hata tukikabili tatizo ambalo mwanadamu hawezi kutatua, jambo kuu ni kama tunamjia Mungu kwa moyo mwema. Ndugu wapendwa, wema anaoutaka Mungu si kujitoa, kutoa na kupenda tu kwa kadiri ya uwezo wetu. Kuna msemo usemao, “Kata kipande kidogo cha keki katikati na ushiriki.”
Lakini Mungu anataka tuwe tayari kumpa ndugu kipande kizima anapotuomba, na hata asipoomba, tumpatie Roho Mtakatifu anapotuhimiza kufanya hivyo. Kumbukeni waumini wa kanisa la kwanza waliojaa upendo wa kiroho. Matendo 2:42–47 inasema walidumu katika fundisho la mitume, ushirika, kuumega mkate na kusali. Wote walikuwa na hofu, mitume wakafanya ishara na maajabu mengi. Waumini wote walikuwa pamoja na kushirikiana vitu vyao; waliuza mali zao na kuwagawia wote kadiri kila mtu alivyohitaji. Kila siku walikutana hekaluni kwa moyo mmoja, wakala pamoja kwa furaha na unyofu wa moyo, wakimsifu Mungu na kupendwa na watu wote.
“Bwana akalizidisha kanisa kila siku kwa wale waliokuwa wakiokolewa.” Walikuwa watu wenye neema na uzuri wa ajabu. Kanisa hili pia limekuwa likilenga kufanana na makanisa ya kwanza. Mchungaji wetu ametuhimiza kuiga matendo yao ya kushirikiana na kugawana vitu, ili tuwe kama makanisa ya kwanza. Ninaomba mjifunze kutokana na wema wa mjane wa Sarepta na mfananane zaidi na waumini hao. Ndugu wapendwa, mkiwa na ubinafsi au kutafuta faida yenu wenyewe, hamtaweza kuwapa wengine chakula chenu cha mwisho kama mjane alivyofanya. Uwezo wake wa kufanya hivyo ulikuwa wema mbele za Mungu; bila shaka hakutarajia malipo. Mungu alifanya moyo wake mwema uonekane kwa matendo kupitia Eliya, ili aweze kumbariki.
Matendo hayo mema yalikuwa mapenzi ya Mungu yanayokubalika. Mwishowe mjane na Eliya wakawa vyombo vizuri kwa kila mmoja na wote wawili wakabarikiwa. Mungu hukubali tunapoonyesha matendo. Zaidi ya hayo, mjane alitenda akihatarisha maisha yake na ya mwanawe, hivyo akatimiza mapenzi makamilifu ya Mungu. Hakutoa kwa sababu alikuwa na ziada; alitoa ingawa hakuwa na uwezo, hata alipokaribia kufa. Ndiyo maana matendo yake yalihesabiwa kuwa makamilifu. Mungu anapotaka kumbariki mtu mwema, humpa nafasi ya kutenda na kumhimiza aonyeshe matendo yanayompendeza. Hatupaswi kukosa nafasi hizo. Tuseme una wema moyoni na Roho Mtakatifu anakuhimiza, lakini hushiriki kwa matendo na kukosa baraka.
Mungu wetu atasikitikaje! Kumtumikia Mungu na kanisa, na kuwahudumia ndugu na dada zetu kwa moyo mwema, yote hayo ni mapenzi yake kwetu. Zaburi 37:4 inasema, “Nawe utajifurahisha katika Bwana, naye atakupa haja za moyo wako,” na Waebrania 13:16 inasema, “Msisahau kutenda mema na kushirikiana; maana sadaka kama hizi ndizo zimpendezazo Mungu.” Moyo wako unatamani nini? Ukiweza kuonyesha wema kupitia ujumbe wa leo, utayaona majibu na baraka zake na kuwa shahidi aliyebarikiwa wa Mungu aliye hai. Ninaomba katika jina la Bwana wetu kwamba mpokee baraka hizi kupitia mkutano huu wa uponyaji wa kiungu.
