Amri Kumi – Amri ya Nane
Kifungu cha Biblia: Kutoka 20:15
“Usiibe.”
Ndugu wapendwa, baada ya kusikiliza mahubiri hadi Amri ya Saba, je, mmekuwa mkizishika Amri Kumi? Mnaweza kusema kwa uhakika kwamba hamlitaji bure jina la Bwana Mungu wenu na kwamba mnaishika siku ya Sabato kuwa takatifu?
Ikiwa hamjui maana za kiroho za amri hizi, huenda wengi wenu mkadhani mnazishika ilhali mnafanya kinyume chake. Tunashukuru sana kwamba sasa tunaweza kuelewa mapenzi ya Baba Mungu. Leo tutaangalia Amri ya Nane: “Usiibe.” Amri hii ina maana za kiroho zinazotofautiana na mtazamo wa dunia. Ninaomba katika jina la Bwana mafundisho haya yawatajirisha na kuwafanya watoto wa Mungu wasio na lawama wala dosari. Ndugu wapendwa, amri “Usiibe” ina maana kuu mbili. Kwanza ni maana ya kimwili ya wizi.
Hii humaanisha kuchukua au kumiliki mali ya mtu mwingine bila ruhusa. Hata watu wa dunia wanajua kwamba kuiba ni kosa na dhambi. Lakini mtu akishtakiwa kuwa mwizi ilhali hajaiba chochote, bila shaka atachukizwa sana na kuona ametendewa isivyo haki. Watu wengi hufanya wizi wasiouhesabu kuwa wizi; hutenda makosa na kuiba bila kujua. Kwa mfano, wanaweza kuchukua mali ya mtu mwingine bila ruhusa na bila kusumbuliwa na dhamiri, wakidhani inakubalika kwa sababu ni marafiki wa karibu au kitu hicho ni cha bei ndogo na hakina umuhimu. Wanaotumia mali ya wengine kwa sababu ya uhitaji wanapaswa kuirudisha mara moja, lakini mara nyingi hawairudishi kabisa. Tabia hii haisababishi hasara ya kifedha tu, bali pia ni kukosa heshima.
Haidhuru kitu ni kidogo kiasi gani au uhusiano wenu ni wa karibu kiasi gani, kutumia kitu bila ruhusa ya mwenyewe ni wizi machoni pa Mungu. Wengine huomba tu vitu wanavyohitaji, wakisema, “Nipe,” au, “Nikopeshe.” Huenda wasivirudishe baada ya kuvikopa, au wakivirudisha vimechakaa au kupungua na hivyo kumsababishia mwenyewe hasara. Kuomba mali ya mtu mwingine bila haya ni jambo la aibu. Mtu mwenye dhamiri ya kweli atajisikia hatia akichukua kitu chochote kisicho chake, hata kikiwa kidogo kiasi gani. Hata kama kitu hakijaibiwa waziwazi au kuchukuliwa kwa nguvu, kupata isivyo haki kitu ambacho si chako pia ni wizi. Kwa mfano, mtu mwema atasumbuliwa na dhamiri akipokea rushwa kwa kutumia vibaya cheo au mamlaka yake, au akifanya biashara kwa kutoza bei kubwa kupita kiasi ili kuwanyonya wateja.
Hata kama kitu hakikuibiwa, kuchukua usichostahili kihalali bado kunaweza kuhesabiwa kuwa wizi. Mtazamo huu hutofautiana na wa dunia. Watu wengine hufurahia au kujiona wajanja wanapowatoza wateja wasiojua bei kupita kiasi, bila kuona kosa lao. Lakini ukweli ni kwamba kuwahadaa wengine na kuwadhuru kwa faida binafsi ni dhambi. Tukijichunguza kwa kweli hii safi na nzuri, tunaweza kuwa bibi-arusi mzuri wa Bwana asiye na dosari hata moja. Ndugu wapendwa, maana ya pili ni wizi wa kiroho, hasa kumwibia Mungu. Wizi wa namna hii huathiri moja kwa moja wokovu. Yuda Iskariote, mmoja wa wanafunzi wa Yesu, alikabidhiwa kusimamia mali ambazo watu walimpa Yesu. Lakini alitumia vibaya fedha hizo na kuwa mwizi, hatimaye akamruhusu Shetani kumshawishi na akamsaliti Yesu.
Ingawa aliitwa kuwa mwanafunzi na kupata nafasi ya utukufu mkuu, Yuda Iskariote alikusanya dhambi na bila moyo wa kutubu akamaliza maisha yake kwa kukata tamaa. Ukweli huu bado unahusika leo. Watu wengine huhudhuria kanisa lakini bado hutumia vibaya fedha za Mungu. Hata watu wa dunia huogopa kuiba kanisani, hivyo tunapaswa kujiuliza kama mtu anayedai kumwamini Mungu lakini anayetumia vibaya fedha ana imani ya wokovu kweli. Kwa nje anaweza kuonekana anaishi maisha ya uaminifu na kutimiza wajibu wake, lakini mara nyingi amezuiliwa na ukuta wa dhambi na hajui uzito wa matendo yake. Dhambi zao zikibaki zimefichika bila kuadhibiwa, hilo ni jambo la kutia hofu zaidi. Hata kama watu hawajui, Mungu anatazama bila shaka, na haki itatendeka kwa wakati wake.
Mtu asipotubu na hatimaye akakabili miaka saba ya Dhiki Kuu akiwa amemwibia Mungu fedha zake, atajuta na kuomboleza kiasi gani? Nawahimiza wote wanaosikiliza msijiletee maafa hayo. Hata kama hamjaiba sadaka za kanisa moja kwa moja, kutumia vibaya vitu vitakatifu au kusimamia vibaya fedha za kanisa pia kunaweza kuhesabiwa kuwa kumwibia Mungu. Tuchunguze mifano kadhaa. Kutumia ovyo ada za uanachama au fedha zilizotolewa kwa huduma au kikundi kwa sababu binafsi bila ruhusa hakukubaliki. Kudai gharama za vifaa vya ofisi kwa kazi ya kanisa kisha kuvitumia binafsi hakukubaliki. Ni ubadhirifu kutumia fedha za kanisa wakati zingeweza kutumiwa kwa uangalifu zaidi. Kutumia fedha zilizobaki kwa madhumuni mengine badala ya kuzirudisha pia ni matumizi mabaya ya fedha. Pia hairuhusiwi kutumia simu au vifaa vya kanisa kwa matumizi binafsi.
Watu wanapotumia vitu vilivyotolewa na kanisa, mara nyingi huviharibu kwa sababu wao hawalipii gharama. Lakini ikiwa kweli mnampenda na kumheshimu Mungu, mtathamini vitu vyake kuliko vyenu wenyewe. Wazazi wahakikishe watoto wao hawachezi wala kurarua bahasha au matangazo ya kanisa. Ingawa mambo haya yanaweza kuonekana madogo, kila tendo linaweza kuweka kizuizi cha kiroho katika uhusiano wetu na Mungu. Ndugu wapendwa, Mungu anaonya dhidi ya wizi, hasa kuhusu zaka na sadaka. Malaki 3:8–9 inasema, “Je, mwanadamu atamwibia Mungu? Lakini ninyi mwaniibia. Nanyi mwasema, Tumekuibia kwa namna gani? Katika zaka na dhabihu. Ninyi mmelaaniwa kwa laana; maana mnaniibia, naam, taifa hili lote.” Kutoa zaka kunakiri mamlaka ya Mungu; ni sehemu ya kumi ya mapato yetu inayoonyesha imani yetu.
Kudai kumwamini Mungu lakini kutotoa zaka ni sawa na kumwibia Mungu na huleta laana. Mungu hawalaani wasiotoa zaka; badala yake, kutotoa kwao zaka huwaacha wazi kwa adui, na kusababisha matatizo ya fedha na magumu mengine. Wengine hutoa zaka lakini hawatoi kiasi kamili, hivyo hukosa ulinzi wa Mungu. Zaka inapaswa kuwa sehemu ya kumi ya mapato yote, si mshahara pekee; inajumuisha kazi za ziada, posho na zawadi. Hata hivyo, wengine huacha mapato ya ziada au kutoa gharama kabla ya kuhesabu zaka yao (kodi, bima ya afya na pensheni). Wengine huhesabu zaka zao lakini huchagua kuzitoa wanavyotaka kwa umisionari au misaada ya hisani, jambo ambalo ni kumwibia Mungu. Zaka inapaswa kutolewa kama zaka, na matumizi yake sahihi ni jukumu la kanisa. Kwa maelezo zaidi, rejeeni mahubiri kuhusu “Zaka na Sadaka Kamili.” Kuzuia sadaka—zawadi za shukrani zinazotolewa mbali na zaka—pia ni kumwibia Mungu.
Kuna sababu nyingi za kumshukuru Mungu kwa watoto wake waliookolewa. Tunapaswa kushukuru kwa wokovu na njia ya kwenda mbinguni. Tushukuru kwa wajibu unaotusaidia kujijengea thawabu za mbinguni. Tumshukuru Mungu kwa ulinzi na baraka zake, tukiamini kwamba changamoto zitafanya kazi pamoja kwa wema na kutuachia sababu za kushukuru tu. Kama Mathayo 6:21 inavyosema, “Kwa kuwa hazina yako ilipo, ndipo utakapokuwapo na moyo wako,” tuje ibadani kila Jumapili na sadaka za shukrani, na tutenge sadaka za ziada kwa matukio maalumu. Hilo lina maana. Watu wanapopokea fadhili au msaada kutoka kwa wengine, hawashukuru tu moyoni; kwa kawaida hujaribu kulipa kwa matendo, hasa siku za kuzaliwa au sikukuu.
Ni mwitikio wa kawaida kwa wanaotambua deni lao kwa wengine. Sisi tuliojaa tumaini la mbinguni na shukrani kwa wokovu wetu tunapaswa kuwa wakarimu zaidi kwa Mungu! Kila juma tunapopitia neema yake na kupokea majibu ya maombi yetu, tunahamasika kutoa zaidi kwa shukrani. Wengine hudai wana imani lakini husita kumshukuru Mungu kwa sadaka zao. Huenda wakatoa zaka kwa kuogopa uhusiano wake na wokovu, lakini huwa wachoyo katika sadaka nyingine na mara nyingi hutoa kwa kusitasita kwa sababu ya maoni ya watu. Mathayo 6:24 inasema, “Hakuna mtu awezaye kutumikia mabwana wawili; maana atamchukia huyu, na kumpenda huyu; ama atashikamana na huyu, na kumdharau huyu.
Hamwezi kumtumikia Mungu na mali.” Kumfanyia Mungu ubahili hufunua moyo uliojaa choyo badala ya upendo kwake. Hili linaweza kueleweka kwa waumini wapya, lakini kwa wenye imani ya muda mrefu huonyesha kudumaa badala ya kukua kiimani. Huenda mkasahau neema mliyopokea na hivyo mkawa na sababu chache za kushukuru. Kushindwa kutoa kile kinachostahili hatimaye kunahusiana na wokovu wao. Kila mtu ana kipimo tofauti cha imani, na Mungu anayejua hali na mioyo yetu hakazii kiasi tunachotoa. Kama mjane aliyetoa senti mbili tu alivyopongezwa na Yesu, Mungu anataka shukrani ya kweli na harufu nzuri ya imani. Mnapompendeza Mungu kwa harufu hiyo, mtapokea baraka kubwa zaidi kuliko mlichotoa, nafsi zenu zitastawi na sababu za kushukuru zitaongezeka; atawalipa mara thelathini, sitini au mia. Ndugu wapendwa, toeni kwa imani kikamilifu na kwa ukarimu kwa Mungu, mfurahe baraka zake tele kama kisima kisichokauka. Aina nyingine ya wizi wa kiroho ni kuliibia Neno la Mungu, hasa kwa kutoa unabii wa uongo kwa jina lake.
Wengine hudai kusikia sauti ya Mungu na kutabiri maisha ya wengine kama wapiga ramli. Kwa mfano, nimesikia mtu akimwambia anayepata shida katika biashara, “Mungu amesababisha ushindwe kwa sababu unapaswa kuwa mtumishi wa Bwana.” Kudai ndoto au maono yametoka kwa Mungu, kwa kusema Mungu amekupa ndoto hiyo au amekuonyesha maono, pia ni kuliibia Neno la Mungu. Hii ni kutumia vibaya jina la Mungu, kama tulivyoeleza kuhusu Amri ya Tatu. Yeremia 23:30–32 inasema, “Kwa hiyo, tazama, mimi ni juu ya manabii, asema Bwana, wanaoibiana maneno yangu kila mtu na jirani yake. Tazama, mimi ni juu ya manabii, asema Bwana, watumiayo ndimi zao, na kusema, Asema Bwana. Tazama, mimi ni juu yao watabirio ndoto za uongo, asema Bwana, na kuzisimulia, na kuwapoteza watu wangu kwa uongo wao na kwa majivuno yao; wala mimi sikuwatuma, wala sikuwaamuru; wala hawatawafaidia watu hawa hata kidogo, asema Bwana.” Bila shaka, kuelewa na kutangaza mapenzi ya Mungu kwa mwongozo wa Roho Mtakatifu ni jambo jema.
Hata hivyo, ni muhimu kuchunguza kama wewe ni chombo kinachofaa kuwasilisha Neno la Mungu. Mungu mtakatifu hafunui sauti yake kwa yeyote tu; huwachagua walio safi na wasio na uovu ili watangaze mapenzi yake. Nawahimiza mlinde midomo yenu kwa uangalifu na kuepuka kuliibia Neno la Mungu hata katika mawazo yenu. Ndugu wapendwa, leo tuliangalia amri: “Usiibe.” Inahusu kuchukua mali ya mtu mwingine bila ruhusa au kupata isivyo haki kile ambacho si chako. Pia tumezungumzia kumwibia Mungu. Mkihisi hatia au aibu mnapochukua kitu, jitafakarini. Kutafuta faida binafsi kwa kuchukua kisicho chako humhuzunisha Roho Mtakatifu na kusumbua dhamiri. Kwa mfano, hata kama huibi kwa kuchukua kitu, kufanya kazi chini ya kiwango huku ukilipwa au kupuuza wajibu bado husumbua dhamiri ya mtu mwema. Mtu aliyejitoa kwa Mungu akitumia muda mtakatifu kwa mambo binafsi, ni sawa na kuiba muda kutoka kwa ufalme wa Mungu na husababisha dhamiri kusumbuka.
Kanuni hii inatumika si kwa kazi ya Mungu tu, bali pia kwa kazi za dunia na mahusiano binafsi ambamo ni muhimu kutimiza ahadi. Ndugu wapendwa, nawatia moyo muache ubinafsi na choyo, na kutafuta manufaa ya wengine kwa moyo wa dhati na uaminifu. Katika jina la Bwana, muwe watoto wa Mungu safi na wasio na lawama katika kweli.
